Koopkrachtbestendigheid in de uitkeringsfase

In vervolg op een brief van afgelopen zomer heeft Minister Vijlbrief op 21 mei de kamer geïnformeerd over de uitgevoerde analyses omtrent mogelijke instrumenten die de koopkrachtbestendigheid gedurende de uitkeringsfase ten goede zouden kunnen komen.

Eén van de doelen van de Wet toekomst pensioenen is geweest om eerder perspectief te bieden op een koopkrachtbestendig pensioen. Hoewel niet geheel eenduidig is hoe die doelstelling te interpreteren, is er reden om te betwijfelen of deze in de opzet van de nieuwe regelingen gerealiseerd zal worden. In veel opzichten is het ontwerp van de uitkeringsfase over het algemeen nominaal gedreven. Elementen van de Wet toekomst pensioenen die sturing op inflatiecompensatie mogelijk zouden maken zijn slechts door enkele fondsen opgenomen in het ontwerp. Daartoe behoren in het bijzonder de ruimte om de solidariteitsreserve in te zetten in geval van onverwachte inflatie, de mogelijkheid om reëel te sturen bij gebruik van directe beschermingsrendementen, en de mogelijkheid om een afslag toe te passen op de risicovrije rente in het projectierendement. Bij veel fondsen is een ambitie geformuleerd die ziet op een vervangingsratio op de pensioenleeftijd, zodat de uitkeringsfase (en de mate van koopkrachtbestendigheid in de uitkeringsfase) buiten beeld blijft.

De onderzochte aanvullende, waarvoor wetswijziging nodig zou zijn, zijn de volgende:

• Een reëel beschermingsrendement;
• Het spreidingsvermogen gebruiken om de feitelijke inflatie te volgen;
• Inzet van de solidariteitsreserve voor verwachte inflatie;
• Meer beleggingsrisico door meer risicodeling.

Eén van de gestelde randvoorwaarden is dat de instrumenten en de wettelijke introductie ervan de transitie niet zouden moeten verstoren. Die randvoorwaarde impliceert dat fondsen na transitie op basis van de huidige wetgeving zouden moeten kunnen overgaan op één of meerdere van deze instrumenten. De instrumenten zijn primair gericht op de solidaire premieovereenkomst, maar laten zich ook vertalen naar toepassing binnen de flexibele premieovereenkomst.

In de kamerbrief wordt duidelijk aangegeven dat verbetering van de koopkrachtbestendigheid een hogere premie vergt, of anderszins een prijs heeft: het risico moet worden vergroot, de initiële uitkering moet worden verlaagd, of er moet meer ex ante herverdeling worden toegestaan.

In de komende periode zal onder coördinatie van de Pensioenfederatie nader worden onderzocht hoe de verschillende varianten praktisch kunnen worden uitgewerkt. Begin volgend jaar zal de Kamer worden ingelicht over de stand van zaken.